Een bijzondere Moederdag

Mijn moeder als eregast op de Bowie Berlin Walk

Op de Platz der Republik vertel ik over het optreden van David Bowie op 6 juni 1987 en de menigte jonge Oost-Berlijners die zich op Unter den Linden hadden verzameld om mee te luisteren.

Mijn moeder had dit bliksembezoek vorige week al een tijdje geleden geboekt. “Gewoon even bij jou in Berlijn zijn,” had ze gezegd. “Samen wandelen door het Grunewald, misschien even naar het Brücke Museum. In ieder geval naar de museumshop van het Bauhaus Archiv.” Het is grappig hoeveel ik in dat opzicht op haar lijk: dat ik het gelukkigst ben als ik de geur van een door de zon verwarmd bos kan opsnuiven, door een museum kan struinen en stiekem iets teveel geld kan uitgeven aan boeken of souvenirtjes van de museumwinkel. Pas toen het weekend dichterbij kwam, besefte ik dat het die zondag Moederdag zou zijn.

Waar ik de zaterdag waarop ze aan zou komen vrij had gehouden, moest ik zondagmiddag toch nog eventjes werken. Er stond om half één namelijk een Bowie Berlin Walk gepland. Sinds een jaar werk ik voor Berlin Music Tours, de touroperator die rondleidingen verzorgt in de befaamde Hansa opnamestudio’s en namens wie ik wandeltours leid door de stad in de voetsporen van David Bowie die eind jaren ‘70 in Berlijn woonde en in de Hansa Studios werkte. Sinds ik vorig jaar met de Bowie Berlin Walk ben begonnen, moet ik mezelf nog iedere keer zachtjes in mijn arm knijpen om te beseffen dat mijn fascinaties voor Bowie, de stad Berlijn en de geschiedenis van de Koude Oorlog tegenwoordig allemaal samenkomen in mijn professionele leven. Dat ik dit überhaupt ‘werk’ mag noemen. Dat ik mede Bowie-fanaten en muziekliefhebbers mag ontmoeten en ze uren lang de oren van de kop mag lullen over niet alleen onze held maar ook over deze stad, haar cultuur, esthetiek en geschiedenis. Het maakt dat ik het amper als werk zie. Inmiddels heb ik de Bowie Berlin Walk zodanig geperfectioneerd dat zelfs mijn kritische ik nu ook eindelijk tevreden kan zijn over de diepgang, diversiteit en het entertainmentgehalte van de feitelijke informatie, anekdotes en verhalen die ik tijdens de stadsrondleiding over Bowies (en Iggy Pops) bijzondere tijd in (West-)Berlijn vertel. Mensen zien mij op deze tours dan ook op mijn best: als een vat vol verhalen, weetjes en feitjes dat enthousiast en passievol leegloopt als het kraantje wordt opengezet en een gids die hen kundig rondleidt door een stad die ik inmiddels op mijn duimpje ken. Om al deze redenen had ik uitgekeken naar het moment mijn moeder dit weekend mee te nemen op Bowie Berlin Walk, zodat ze eens kon zien en meemaken dat ik mezelf in mijn werk had gevonden, dat die lange en dure studie Engels eindelijk van pas kwam bij het professioneel rondleiden van gasten uit alle uithoeken van de wereld door Berlijn.

Dat het die zondag Moederdag was, maakte de wandeltour natuurlijk éxtra speciaal. Niet omdat Moederdag binnen ons gezin nou altijd zo’n bijzondere dag is geweest, maar vooral omdat ik op de Bowie Berlin Walk hier en daar wat persoonlijke anekdotes vertel. Zo noem ik bijvoorbeeld kort mijn stiefvader die me tot Bowie introduceerde en mijn ex-vriendin die met haar korte haar stiekem wat op Bowie leek en wie ik uiteindelijk verliet voor Berlijn. Een van de leukste persoonlijke feitjes vertel ik echter op het plein voor de Reichstag - het parlementsgebouw van Duitsland. Het is er een over mijn broertje en mijn moeder zélf. De dag dat Bowie op deze Platz der Republik namelijk een van zijn meest gedenkwaardige concerten gaf, is toevalligerwijs óók de geboortedag van mijn broer Jasper, haar tweede zoon. Precies dát maakte de Bowie Berlin Walk vorige week op Moederdag éxtra speciaal: ten overstaan van mijn groep gasten bestaande uit vier Duitsers, twee Vlamingen, twee Britten alsook mijn bloedeigen moeder, met op de achtergrond het imposante Rijksdaggebouw, vertelde ik over die bewuste zesde juni negentienzevenentachtig, de dag waarop duizenden jonge Oost-Berlijners niet ver daar vandaan op Unter den Linden, in het zicht van de Brandenburger Tor maar gevangen áchter de Berlijnse Muur, iets van het concert verderop in West-Berlijn probeerden mee te pikken. Dat David Bowie zich daarvan méér dan bewust was en ze die avond vanaf het podium vlak voordat hij ‘“Heroes”’ instartte, de hymne die hij tien jaar daarvoor in en over deze stad schreef en wat een van zijn beroemdste nummers werd, dan ook kort begroette en daarmee hun bestaan en situatie bevestigde. Het leidde in Oost-Berlijn tot de eerste openlijke demonstratie tegen het bestaan van de Muur en het DDR-regime.

Nu, bijna negenendertig jaar later, werd deze dag waarop ik dit verhaal vertelde ook het verhaal van een tour waarop ik mijn eigen moeder als eregast meenam door de fascinaties van mij, haar oudste zoon, langs de plekken, verhalen en muziek die zich in de loop der jaren zo diep in mijn leven hebben genesteld.

Na afloop dronken we samen met alle gasten in Bowies oude stamkroeg Neues Ufer nog een biertje. Mijn moeder dronk thee. Toen één van de Britten me vroeg hoeveel tijd het onderzoek naar alle informatie en verhalen van de Bowie Berlin Walk in beslag had genomen, was het ook mijn moeder die antwoord gaf. “Het begon op zijn tiende,” zei ze, “vanaf het moment dat zijn stiefvader hem voor het eerst ‘“Heroes”’ liet horen.”

Misschien was dat wel het mooiste antwoord: dat alles wat ik die middag had verteld, alles wat ik inmiddels mijn werk mag noemen, ergens toen en thuis was begonnen.

Als u zelf eens in Berlijn bent en mee wil gaan op de Bowie Berlin Walk kunt u een plek boeken via de site van Berlin Music Tours.