Sparwasser, het WK 1974 en de Oost-Duitse buurman
Of: een héél klein stukje Oost-Duitse WK-geschiedenis
Met het oog op het aankomende WK Voetbal liggen er al wekenlang vlaggen, hoedjes, slingers en allerlei andere WK-prullaria met de Duitse driekleur in de winkels. Ook het algoritme op social media zorgt ervoor dat ik veel reclames en aanbiedingen van voetbalshirts van Duitse nationale elftal voorbij zie komen. Het doet me allemaal weinig, moet ik zeggen. Al wordt dit mijn eerste WK sinds ik officieel in Duitsland woon, een vanzelfsprekende drang om nu ook voor Duitsland te juichen, voel ik totaal niet. Het dragen van een shirt van Die Mannschaft gaat me voorlopig nog een stap te ver. Zó ver ben ik nog niet ingeburgerd. Ik betwijfel of ik het als Nederlander überhaupt ooit over mijn hart zou kunnen verkrijgen dat te doen.
Dat gezegd hebbende, moet ik toch eerlijk bekennen dat ik een dergelijk voetbalshirt in de kast heb hangen waar ik stiekem heel trots op ben. Dat heeft dan ook alles te maken met mijn fascinatie voor de Duitse geschiedenis. Het is namelijk een retro voetbalshirt van het nationale elftal van de DDR. Ik kreeg het vorig jaar zomer cadeau toen drie van mijn beste vrienden de DDR-boerderij in Brandenburg bezochten. We delen een voormalige werkgever, zwarte humor, de liefde voor voetbal en ze kennen me goed. Ik was zo blij met het lichtblauwe stoffen shirt, met op de borst een groot geborduurd wapen en daarboven in witte hoofdletters ‘DDR’, dat ik het het hele weekend heb gedragen. De ochtend nadat ze waren vertrokken, liep ik er nog steeds in rond op het veld achter op ons erf. Daar naast de erfgrens stond onze 70-jaar oude buurman Winfried die in 1955 in de boerderij naast ons is geboren en nooit ergens anders heeft gewoond. Hij had me al een tijdje in de gaten want hij leunde met zijn beide armen op de steel van zijn hark en keek mijn richting op. Ik liep naar hem toe. "Schönes Trikot," zei hij met een sterk Oost-Duits accent. Hoewel hij erbij glimlachte, wist niet of hij het meende. "Ja, kunt u dit waarderen?" vroeg ik. "Sicher,” zei Winfried. "Das war mein Land." Hij voegde er nog een zin aan toe waaruit ik alleen de naam ‘Sparwasser’ kon opmaken.
Ja, Sparwasser. Jürgen Sparwasser. Zijn naam is ver buiten (Oost-)Duitsland bekend omdat hij op het WK van 1974 in West-Duitsland in de beladen wedstrijd tegen de BRD namens de DDR de matchwinner scoorde. De beide Duitslanden waren destijds toevalligerwijs in dezelfde groep ingedeeld en stonden op 22 juni 1974 voor de eerste en enige keer in de geschiedenis tegenover elkaar. De socialistische DDR won het prestigeduel tegen de kapitalistische aartsvijand met 1-0. Dankzij Jürgen Sparwasser dus. Dat de Oost-Duitse ploeg mede door deze zege als groepswinnaar eindigde en daardoor in de tweede groepsfase tegenover Brazilië, Argentinië en Nederland kwam te staan, waar ze uiteindelijk hun meerderen in moesten erkennen, deed er op dat moment nauwelijks meer toe. De DDR had de BRD verslagen en zich voor het oog van de hele wereld gekroond tot de beste van de twee Duitslanden. Dat diezelfde BRD later in het toernooi de finale haalde en daarin ten koste van Nederland wereldkampioen werd, was voor Oost-Duitsland niet meer dan een voetnoot.
Jürgen Sparwasser (links) scoort de winnende treffer tegen West-Duitsland op het WK van 1974.
Onze buurman Winfried was negentien jaar oud toen Jürgen Sparwasser op 22 juni 1974 in het Volksparkstadion in Hamburg de winnende tegen de touwen schoot. Opgegroeid in het socialistische systeem waar sport, politiek en prestige nauw met elkaar waren verweven, stond de naam Jürgen Sparwasser, zoals bij veel mensen uit zijn land, sindsdien in zijn geheugen gegrift. Ik vraag me echter af of hij ook weet dat de Oost-Duitse voetballegende op 4 juni jarig is en vandaag zijn 78ste verjaardag viert. Als Nederlandse voetballiefhebber en DDR-kenner doe ik dat stiekem wel. Ik heb er speciaal vandaag mijn DDR-voetbalshirt voor aangetrokken.
