Queen in West-Berlijn
En waarom de band eigenlijk meer met München heeft
Queen tijdens hun concert in de Deutschlandhalle in West-Berlijn op 28 april 1978
Hoewel ik vaak schrijf over David Bowie in relatie tot Berlijn, blijft de band Queen (mijn andere muzikale liefde) in relatie tot deze stad vrijwel onderbelicht. Dat komt waarschijnlijk doordat de leden van Queen, anders dan Bowie, nooit in Berlijn hebben gewoond, er geen beslissende of impactvolle periode hebben doorgemaakt en ook nooit in de Berlijnse Hansa Studios hebben opgenomen. Toch inspireert de datum van vandaag me tot het schrijven over Queen en Berlijn omdat de band op 28 april 1978 tijdens hun News Of The World-toernee een concert gaf in de Deutschlandhalle, de concertzaal waar ik eerder deze maand ook al over schreef. Het Queen-concert in de Deutschlandhalle telde maar liefst 30 (!) nummers en werd afgesloten met twee toegiften waarvan de eerste bestond uit de twee rockklassiekers ‘We Will Rock You’ en ‘We Are The Champions’ die op dat moment een half jaar eerder op Queens meest recente album News Of The World waren verschenen.
In zijn boek Queen in 3-D (verschenen in 2015) herinnert Queen-gitarist Brian May zich dat hij op hun vrije dag na het concert in West-Berlijn samen met drummer Roger Taylor op een uitkijkplatform naast de Berlijnse Muur de dodenstrook met grensversperringen bekeek. Ook gingen de twee Checkpoint Charlie door en bezochten ze Oost-Berlijn wat op May een zeer deprimerende indruk maakte. In zijn boek merkt Brian May verder op dat Queen tijdens hun vele wereldtournees de politieke veranderingen in de wereld van dichtbij meemaakte en dat het verdeelde Berlijn tijdens de Koude Oorlog daarvan een veelbetekenend voorbeeld was. Een aardig detail is ook dat Roger Taylor tijdens deze trip in 1978 een bijzondere graffiti piece op de Berlijnse Muur zag die hem inspireerde voor het ontwerp van de hoes van Queens album Jazz dat later dat jaar zou verschijnen. Tijdens de daaropvolgende tournee waarmee de band het album zou promoten, stond Queen op 24 januari 1979 opnieuw in de Deutschlandhalle.
Het toegangskaartje voor Queens concert in de Deutschlandhalle op 28 april 1978
Toch gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat Queens band met Duitsland zich voornamelijk beperkt tot een geheel andere stad dan Berlijn, en wel tot de hoofdstad van Beieren: München. In de in het befaamde Arabella-Hochhaus gevestigde Musicland Studios in het noordoosten van de stad nam Queen tussen 1979 en 1985 regelmatig muziek op. Veel van dat materiaal verscheen op hun albums The Game (1980), Hot Space (1982), The Works (1984) en A Kind of Magic (1986). Vooral in het persoonlijke en artistieke leven van Queen-zanger Freddie Mercury, die in diezelfde periode op verschillende adressen in de stad woonde, speelde München een belangrijke rol. Zoals West-Berlijn voor Bowie een plek werd van vrijheid, anonimiteit en artistieke vernieuwing die allen erg samenhangen met zijn bezoekjes aan de cabaret- en dragbars van de stad, zo vond Mercury in München een plek waarin hij zich vrij kon bewegen en kon verliezen in het uitbundige nacht- en uitgaansleven. Waar Bowie in West-Berlijn de flamboyante Romy Haag als muze had, leefde Freddie Mercury in München samen met de evenzo excentrieke Oostenrijkse actrice en sekssymbool Barbara Valentin. In de vele disco’s, gay- en leather bars, waar de dansvloeren in die tijd gloeiden op disco en R&B, vierde hij zijn persoonlijke en seksuele bevrijding en vond hij tevens een muzikaal idioom. Het is dan ook niet zo verwonderlijk dat juist Freddie begin jaren tachtig de aanjager was van het uitbouwen van de muzikale koerswijziging die Queen na het succes van de disco-hit ‘Another One Bites the Dust’ uit 1979 had ingezet. Die ontwikkeling bereikte haar hoogtepunt (of juist dieptepunt) op Hot Space, een album dat (bijna) volledig werd opgenomen in de inmiddels verdwenen Musicland Studios en waarop Queens geluid wordt gedomineerd door funk, dance en R&B.
Parallellen tussen enerzijds David Bowie en Berlijn en anderzijds Queen, Freddie Mercury en München zijn er dus wel degelijk te trekken. Laat dát maar aan mij over. Het punt waarop deze werelden en artiesten elkaar muzikaal het duidelijkst raken, ligt echter niet in München of Berlijn, maar in de Mountain Studios in het Zwitserse Montreux. Dat is het verhaal van een andere rockklassieker die overigens ook op Queens album Hot Space terechtkwam. Dan hebben we het natuurlijk over ‘Under Pressure’.
