Looking for Freedom
Hoe David Hasselhoff het gezicht én stem werd
van het einde van de Koude Oorlog
De directe aanleiding voor dit stukje is dat ik een aantal weken geleden het album Looking for Freedom van David Hasselhoff op vinyl kocht. Dat doet je wellicht glimlachen. Ik zal het je nog sterker vertellen: het is niet eens de eerste plaat van hem in mijn collectie. Eerder kocht ik al de 12-inch-single van ‘Looking for Freedom’, Hasselhoffs grootste en bekendste hit. Niet omdat ik nou zo’n groot liefhebber ben van The Hoff of zijn muziek. Nee, integendeel: het is enkel en alleen vanwege het feit dat het nummer en de man die het zong onlosmakelijk zijn verbonden aan de Duitse popcultuur dat er nu twee LP’s van hem in mijn platenkast staan.
Sinds ik vorig jaar met de Bowie Berlin Walk begon, is het me opgevallen hoe vaak David Hasselhoff mijn verhaal over David Bowie in West-Berlijn komt binnengewandeld. Dat is niet zo gek als je weet dat ik dat verhaal plaats in de historische en geopolitieke context van de jaren zeventig en tachtig en ik daarbij vertel over de Berlijnse Muur, de Koude Oorlog en de muziek- en popcultuur van West-Berlijn van die tijd. Zodra tijdens de wandeling de Berlijnse Muur ter sprake komt (en dat is vrij snel), is er bijna altijd wel een gast die vraagt hoe het nou precies zit met The Hoff. Zoals iedereen wel het beeld kent van Michael Jackson die zijn pasgeboren baby uit een hotelraam liet bungelen (en ja, dat vond ook plaats in Berlijn), ligt bij velen het beeld opgeslagen van David Hasselhoff die voor de Brandenburger Tor voor een menigte feestvierende mensen, omgeven door vuurwerk, staat te zingen. Maar hoe zat het precies? Wat deed hij daar? En waarom, wáárom nou juist híj?
Het is door deze vragen dat ik tegenwoordig op de Bowie Berlin Walk een plaat van David Hasselhoff meeneem in mijn tas en mijn gasten uitleg waarom hij een blijvend symbool is geworden binnen de Duitse popcultuur en hier in Duitsland nog altijd zo’n icoon is.
David Hasselhoff als Michael Knight voor zijn zwarte Pontiac Firebird genaamd KITT. Foto © Silver Screen Collection/Archive Photos/Getty Images
David Hasselhoff was in de jaren tachtig een van de bekendste Amerikaanse televisiegezichten ter wereld. Ook in Duitsland was hij razend populair. Als Michael Knight uit de immens populaire tv-serie Knight Rider nam hij het, met zijn imposante haardos, indringende blik en leren jas, op tegen de slechteriken. En hij niet alleen. Aan zijn zijde was KITT, de bijna onverwoestbare zwarte Pontiac Firebird met een eigen stem en persoonlijkheid. Wanneer KITT sprak, bewoog het karakteristieke rode licht in de voorbumper ritmisch heen en weer. Samen reden ze jarenlang de Duitse huiskamers binnen.
Wat echter minder mensen weten, is dat de acteur David Hasselhoff op het moment dat Knight Rider op tv wordt uitgezonden, ook als zanger aan de weg timmert. Hij heeft al twee studioalbums opgenomen wanneer de schoonmoeder van de Duitse muziekproducent Horst Nußbaum (beter bekend onder zijn artiestennaam Jack White) hem op tv ziet optreden. Volgens haar is de populaire Knight Rider-ster de perfécte persoon om ‘Looking for Freedom’, een nummer dat haar schoonzoon eind jaren zeventig schreef, opnieuw op te nemen. Jack White ziet daar wel wat in. Tot zijn verbazing was het nummer eerder immers nooit echt een hit geworden. Zowel de Engelstalige versie van Marc Seaberg (echte naam: Franz Seeberger) als de Duitstalige schlagerversie met de titel ‘Auf der Straße nach Süden’ van schlagerzanger Tony Marshall (echte naam: Herbert Anton Hilger) werden in het najaar van 1978 uitgebracht, maar kwamen in de hitlijsten allebei niet verder dan de zestiende plaats.
Hasselhoff, die zijn zangcarrière maar al te graag naar een hoger plan wil tillen, zegt ‘yes’ op de vraag of hij met Jack White wil samenwerken. Eind 1988 nemen ze ‘Looking for Freedom’ opnieuw op. Het wordt de eerste single van het gelijknamige album dat vrijwel geheel door Jack White wordt geschreven en door hem wordt geproduceerd. Het blijkt een meesterzet. Gesteund door Hasselhoffs populaire imago als Hollywood-hunk groeit de derde versie van ‘Looking for Freedom’ uit tot een gigantische hit. Het nummer staat in West-Duitsland van 20 maart tot en met 4 september 1989 in de hitlijsten, waarvan maar liefst acht weken op nummer één. Third time lucky.
De singlehoezen van de drie uitgebrachte versies van 'Looking for Freedom'.
De timing van het hernieuwd uitbrengen van ‘Looking for Freedom’ blijkt achteraf perfect. Het nummer voert de Duitse hitlijst aan wanneer Hongaarse grenssoldaten begin mei op de grens met Oostenrijk beginnen met het verwijderen van het prikkeldraad van het IJzeren Gordijn. Het nummer staat nog altijd hoog in de hitlijsten wanneer in juni in Polen de politieke beweging Solidarność met overmacht de verkiezingen wint. Juist op het moment dat in sommige landen in het Oostblok gehoor wordt gegeven aan de jarenlange roep om vrijheid en politieke hervorming, klinkt op de Europese radiostations steeds opnieuw die ene aanstekelijke melodie met zijn eenvoudig mee te zingen refrein:
I've been looking for freedom
I've been looking so long
I've been looking for freedom
Still the search goes on
I've been looking for freedom
Since I left my home town
I've been looking for freedom
Still it can't be found
Hoewel de tekst inhoudelijk over iets veel persoonlijkers gaat, krijgen de woorden ‘Looking for Freedom’ in het Europa van 1989 bijna vanzelf een bredere betekenis. Tegen de achtergrond van groeiende maatschappelijke onvrede en politieke verandering aan het eind van de jaren tachtig groeit Hasselhoffs hit uit tot een hoopvolle hymne en de perfecte soundtrack van de ontwikkelingen die in Oost-Europa uiteindelijk zullen leiden tot de val van de Berlijnse Muur, de omverwerping van de communistische regimes en daarmee het eind van de Koude Oorlog.
Als op 9 november 1989 de Berlijnse Muur valt en Oost- en West-Berlijn nog geen twee maanden later voor het eerst in 28 jaar gezamenlijk Oud en Nieuw viert, wordt uitgerekend David Hasselhoff gevraagd om tijdens de feestelijkheden in Berlijn op te treden. En zo komt het dat The Hoff in de nacht van 31 december 1989 op 1 januari 1990 voor de Brandenburger Tor op een hoogwerker zwevend boven het publiek zijn grote hit ten gehore brengt:
Waar ‘Looking for Freedom’ eerder een hoopvolle hymne was, krijgt het in die nieuwjaarsnacht, die ook meteen een nieuw decennium inluidt, iets van een overwinningslied. Het is alsof de Knight Rider himself de slechteriken ook in het echte leven heeft verslagen en nu zegeviert. Een nieuwe tijd is aangebroken en de vrijheid waar zoveel mensen jarenlang naar hadden verlangd, is werkelijkheid geworden. They’ve been looking for freedom, and now the search has been done.
De beelden van Hasselhoff in zijn leren jack met knipperende lichtjes en de sjaal met pianotoetsen om zijn nek, met achter hem de Brandenburger Tor en onder hem een uitzinnige menigte die óp de Muur en in de voormalige grensstrook staat (en daarbij vuurpijlen afsteekt die The Hoff een paar keer op een haar na missen) gaan de wereld over en graven zich diep in het collectieve geheugen van miljoenen mensen in binnen- en buitenland. Sterker nog: ze nestelen zich zó diep dat tegenwoordig vele internationale gasten op een muziektour door Berlijn die vrijwel volledig om David Bowie draait, nog altijd uit zichzelf beginnen over David Hasselhoff en de hardnekkige mythe die rond het beeld van hem bij de Berlijnse Muur is ontstaan. En laat dat nou precíes de reden zijn waarom ik de plaat van ‘the other David’ (zoals ik hem op mijn tour gekscherend noem) eigenlijk wel móest aanschaffen.
